Een nieuwe jas, schoenen of iets voor in huis bestellen: een paar klikken en enkele dagen later staat het pakket voor de deur. Maar zodra de bestelling is uitgepakt, begint voor veel mensen hetzelfde probleem. Wat doe je met al die dozen en verzendverpakkingen?
Platstampen, opvouwen en vervolgens hopen dat alles nog in de papiercontainer past. Zeker huishoudens die veel online bestellen, verzamelen ongemerkt een flinke hoeveelheid verpakkingsmateriaal.
Maar dat systeem zou de komende jaren steeds vaker kunnen veranderen. In plaats van de verpakking weg te gooien, kun je bij sommige webwinkels een herbruikbare verzendverpakking terugbrengen. Daar kan zelfs een geldbedrag tegenover staan.
Een soort statiegeld op je pakketje dus.
Nederlanders bestellen tientallen pakketjes per jaar
Dat er zoveel aandacht is voor verzendverpakkingen, is niet vreemd.
Nederlanders bestellen massaal online. Volgens cijfers die Afvalgids aanhaalt, ontvangt een gemiddeld huishouden ongeveer zestig pakketten per jaar.
Dat komt neer op meer dan één pakket per week.
Tijdens periodes als Black Friday, Sinterklaas en Kerstmis kan het aantal bestellingen bovendien flink oplopen.
Bij vrijwel iedere bestelling hoort een verpakking. Vaak is dat een kartonnen doos, maar kleding en kleinere producten worden ook regelmatig in plastic of papieren verzendzakken verstuurd.
Veel daarvan wordt na één bestelling weggegooid.
Europa wil hoeveelheid verpakkingsafval terugdringen
Vanuit Europa zijn inmiddels nieuwe regels opgesteld om de hoeveelheid verpakkingsafval terug te dringen.
Daarbij speelt de zogenoemde Packaging and Packaging Waste Regulation, beter bekend als de PPWR, een belangrijke rol.
Het uitgangspunt is dat er minder onnodige verpakkingen worden gebruikt en dat hergebruik en recycling verder worden gestimuleerd.
Dat heeft ook gevolgen voor webwinkels en logistieke bedrijven.
Zij moeten de komende jaren steeds kritischer kijken naar de dozen en zakken waarin bestellingen bij consumenten worden bezorgd.
Een van de oplossingen waar al mee wordt geëxperimenteerd, is een verpakking die niet na één bestelling wordt weggegooid, maar meerdere keren kan worden gebruikt.
Maar dan moet de klant hem wel terugbrengen
Daar zit meteen een praktisch probleem.
Een kartonnen wegwerpdoos kun je thuis platmaken en bij het oud papier doen. Een herbruikbare verpakking moet juist behouden blijven.
De consument moet de zak of doos dus bewaren en vervolgens terugbrengen.
Wanneer mensen dat niet doen, verdwijnt een belangrijk deel van het voordeel van zo’n systeem.
Bedrijven zoeken daarom naar manieren om consumenten daadwerkelijk te motiveren om de verpakking terug te brengen.
En één methode ligt behoorlijk voor de hand: statiegeld.
Zo kan statiegeld op pakketjes werken
Het principe kennen we natuurlijk al van plastic flessen en blikjes.
Je betaalt bij aankoop een bedrag dat je later terugkrijgt wanneer je de verpakking inlevert.
Bij een online bestelling kan iets vergelijkbaars gebeuren.
Het Nederlandse bedrijf BOXO ontwikkelt bijvoorbeeld herbruikbare verzendverpakkingen. Wanneer een deelnemende webwinkel met een statiegeldsysteem werkt, betaalt de klant bij het bestellen een extra bedrag voor de verpakking.
Na ontvangst gooi je de verpakking vervolgens niet weg.
Je bewaart hem, levert hem in bij een aangesloten inleverpunt en krijgt het betaalde bedrag terug.
De verpakking kan daarna opnieuw worden ingezet voor een volgende bestelling.
Bedrag kan behoorlijk oplopen
Hoeveel geld je terugkrijgt, kan per webwinkel en systeem verschillen.
Bij herbruikbare verpakkingen kan het bovendien om aanzienlijk hogere bedragen gaan dan het statiegeld dat consumenten gewend zijn van een blikje.
In het aangehaalde voorbeeld van The Sustainable Superstore gaat het om 3,95 euro voor het terugbrengen van een herbruikbare verpakking.
Daar zit een logische gedachte achter.
Een stevige verzendverpakking die tientallen keren gebruikt moet kunnen worden, is kostbaarder dan een eenvoudig kartonnen doosje.
Wanneer het statiegeld hoog genoeg is, hebben klanten bovendien een duidelijkere financiële reden om de verpakking daadwerkelijk terug te brengen.
Wie bijna vier euro laat liggen door een verpakking thuis weg te gooien, zal daar waarschijnlijk eerder nog een keer over nadenken.
Grote bedrijven experimenteren ermee
Het idee bevindt zich niet alleen meer in de experimentele hoek van kleine duurzame webwinkels.
Ook grotere bedrijven kijken naar mogelijkheden voor herbruikbare verzendverpakkingen.
Zo werkten Decathlon Nederland, BOXO en Janssen Packaging samen aan een systeem waarbij herbruikbare verpakkingen op grotere schaal voor thuisleveringen kunnen worden ingezet.
Andere bedrijven kiezen weer voor een ander beloningsmodel.
Zo zijn er voorbeelden waarbij consumenten korting krijgen wanneer zij een verpakking, zoals een schoenendoos, opnieuw inleveren.
Het principe is in beide gevallen vergelijkbaar: voorkomen dat een verpakking na één gebruik afval wordt.
Krijg je straks verplicht statiegeld op iedere doos?
Nee, zo ver is het voorlopig niet.
Het is belangrijk om onderscheid te maken tussen Europese doelstellingen rond verpakkingsafval en concrete statiegeldsystemen die individuele bedrijven testen.
Dat er strengere Europese verpakkingsregels komen, betekent niet automatisch dat iedere Nederlandse webwinkel straks een paar euro statiegeld op iedere kartonnen doos moet rekenen.
Statiegeld is één van de manieren waarop bedrijven hergebruik aantrekkelijk kunnen maken.
Andere systemen zijn eveneens mogelijk.
Voor consumenten betekent dit dat de traditionele kartonnen verzenddoos voorlopig zeker niet plotseling verdwijnt.
Proef laat zien dat veel verpakkingen terugkomen
Een belangrijke vraag is natuurlijk of mensen daadwerkelijk bereid zijn om hun lege pakketverpakking ergens in te leveren.
Een proef in België geeft wat dat betreft een interessant beeld.
Bij een project waarbij onder meer postbedrijf bpost betrokken was, zou ongeveer 80 procent van de herbruikbare verzendzakken zijn teruggebracht.
Dat is een behoorlijk hoog percentage.
Tegelijkertijd betekent het dat een deel van de verpakkingen alsnog niet terugkomt.
En juist dat is belangrijk voor de haalbaarheid van het systeem.
Herbruikbaar is niet automatisch goedkoper
Een herbruikbare verzendzak of doos moet namelijk aanzienlijk steviger worden gemaakt dan een verpakking die maar één keer hoeft te worden gebruikt.
Daarnaast moet de verpakking worden ingezameld, gecontroleerd, eventueel schoongemaakt en weer teruggebracht naar een locatie waar hij opnieuw kan worden gebruikt.
Dat kost geld en zorgt eveneens voor transport.
Een herbruikbare verpakking levert daarom vooral voordeel op wanneer hij daadwerkelijk vaak genoeg opnieuw wordt ingezet.
Verdwijnt zo’n verpakking na één of twee bestellingen alsnog in de afvalbak, dan wordt het voordeel een stuk kleiner.
Wat ga jij hiervan merken?
Voor de gemiddelde online shopper verandert er op korte termijn waarschijnlijk niet ineens alles.
De kans is groot dat veel bestellingen voorlopig nog gewoon in een traditionele kartonnen doos worden bezorgd.
Maar het ligt wel voor de hand dat consumenten de komende jaren steeds vaker kennismaken met alternatieven.
Je kunt bijvoorbeeld een bestelling ontvangen in een stevige verzendzak die je niet mag weggooien, maar bij een aangesloten punt kunt retourneren.
Daarvoor heb je bij het bestellen mogelijk statiegeld betaald.
Breng je de verpakking netjes terug, dan krijg je dat bedrag weer terug.
Nooit meer een overvolle papierbak?
Voor huishoudens die veel online bestellen, kan zo’n systeem uiteindelijk zelfs voordelen hebben.
Minder kartonnen dozen betekent immers ook minder karton dat thuis moet worden opgeborgen totdat de papiercontainer wordt geleegd.
Daar staat tegenover dat er een nieuwe handeling bijkomt.
Je moet de verpakking heel houden, bewaren en uiteindelijk meenemen naar een inleverpunt.
Of consumenten dat als prettig of juist als extra gedoe ervaren, zal waarschijnlijk sterk afhangen van hoe gemakkelijk bedrijven het terugbrengen maken.
Wanneer je kilometers moet rijden om een lege verzendzak in te leveren, zal de bereidheid vermoedelijk kleiner zijn dan wanneer dit gewoon bij een supermarkt, pakketpunt of winkel in de buurt kan.
Misschien straks net zo normaal als een blikje
Statiegeld op blikjes en kleine plastic flesjes voelde voor veel Nederlanders aanvankelijk eveneens als een grote verandering.
Inmiddels zijn steeds meer mensen gewend om lege verpakkingen te bewaren en later mee te nemen naar een inleverpunt.
Met herbruikbare pakketverpakkingen zou uiteindelijk iets vergelijkbaars kunnen gebeuren.
Voorlopig bevinden veel systemen zich echter nog in de ontwikkel- en testfase.
De traditionele kartonnen doos verdwijnt dus niet morgen. Maar de kans wordt wel groter dat je de komende jaren een bestelling ontvangt in een verpakking waar geld aan gekoppeld is. Weggooien betekent dan geld laten liggen; terugbrengen betekent je statiegeld terug én de verpakking kan opnieuw worden gebruikt.
Comments